شوینده های گیاهی

 

آیا می دانید استفاده ی دراز مدت از شوینده های شیمیایی چه آسیب های جبران ناپذیری به انسان و محیط زیست می رساند؟!

امروزه استفاده از مواد شوینده به یکی از نیازهای اساسی انسان تبدیل شده است که روزانه به مقدار گسترده در سراسر دنیا استفاده می­شوند. همچنین، هر روزه با کشف فرمول­ های شیمیایی و مواد افزودنی جدید به انواع و کیفیت این مواد نیز افزوده می­شود و کارآیی آن­ها بالاتر می­رود. استفاده از مواد شوینده موضوع تازه­ ی نیست و استفاده از صابون برای بهداشت فردی و شست و شوی لباس­ ها به زمان­ های بسیار دور برمی­گردد در نتیجه بررسی این موضوع که این مواد چه اثرات جانبی ­ای دارند و استفاده از آن­ها در سطح گسترده چه آسیبی به محیط زیست و زندگی انسان می­زند، بسیار حائز اهمیت است.

با پیشرفت فناوری کم کم تمامی وسایلی که در گذشته به صورت دست­ ساز و با استفاده از مواد طبیعی ساخته می­شده است، جای خود را به ساختارهای شیمیایی پیچیده داده و این اتفاق درمورد مواد شوینده نیز صدق می­کند. تاریخچه­ ی کشف اولین صابون­ ها برمی­گردد به کشف اتفاقی مخلوط چربی حیوانی با خاکستر چوب و آب باران، در کوه ساپو (Sapo) که محل مقدس رومیان برای قربانی کردن حیوانات بود.

تا سال­ ها صنعت صابون­ سازی محدود به خاکستر گیاهان حاوی کربنات بود و تولید بیکربنات سدیم از نمک معمولی، تحولی در تولید صابون بود. کم کم پزشکان نیز به ارزش درمانی صابون پی بردند و پس از آن با انجام آزمایش و تحقیقات پی در پی به ترکیبات شیمیایی ساخت صابون کنونی رسیدند.

درحالیکه امروزه در مغازه­ ها مواد شوینده­ ی شیمیایی با تنوع بسیار بالا، در ابعاد و قیمت­ های متفاوت به راحتی در دسترس است، شواهد زیادی وجود دارند که ثابت می­کنند بسیاری از محصولات شوینده­ ی متداول خانگی برای محیط زیست و سلامت افراد مضر و خطرناکند.

مواد شوینده، سفیدکننده و پاک‌کننده با فرمول مولکولی خاص خود به صورت محلول در آب، وارد سیستم پساب خانگی می‌شوند. با توجه به اینکه در اکثر شهرها و مناطق ایران سیستم فاضلاب وجود ندارد، این پساب از طریق چاه‌های فاضلاب به طور مستقیم وارد منابع محدود آب زیرزمینی می‌شود و این منابع را به مواد شیمیایی که عمدتا شامل کربن، گوگرد، هالوژن‌ها و نیتروژن هستند، آلوده می‌کند.

 از طرف دیگر این مواد شیمیایی در محیط آبی، بستر مناسبی برای ایجاد ترکیبات جدید دارند و ترکیباتی مثل هالو آلکان‌ها را به وجود می‌آورند که کیفیت آب را تحت تاثیر قرار می‌دهند. همچنین، در بسیاری از مناطق که از منابع آب زیرزمینی برای شرب استفاده می‌شود، ازت و ترکیبات نیتروژن در درازمدت باعث بروز سرطان‌های گوناگون و در کوتاه‌مدت موجب مسمومیت‌های مختلف در انسان می‌شوند.

وجود ترکیبات نیتروژن به میزان بالا در آب حتی می­تواند برای کودکان منجر به مرگ شود. از اثرات غیرمستقیم وجود این ترکیبات در آب­ های زیرزمینی نیز می­توان به ازدیاد گونه‌های علف‌های هرز در زمین‌های زراعی و افزایش میزان گوگرد و ازت در محصولات کشاورزی اشاره کرد که کیفیت این محصولات را کاهش می‌دهد.

به جان خریدن همه­ ی این خطرات در حالی است که می­توان به راحتی مواد شوینده­ ی گیاهی و یا شوینده های نانو ارگانیک را جایگزین مواد شیمیایی کرد و غفلت از این موضوع به راستی اشتباهی جبران­ ناپذیر است. اگر به تاریخچه­ ی آداب و رسوم ایران نیز نگاهی بیاندازیم می­بینیم که در گذشته­­ ی ایران، در هر منطقه شوینده­ های سنتی ویژه­ ای کاربرد داشته است که هم اثر پاک­کنندگی مناسبی داشته­اند و هم به علت نداشتن مواد شیمیایی خطرناک آسیبی به الیاف لباس، انسان و محیط زیست وارد نمی­کرده­ اند. همچنین، بسیاری از گیاهان دارای خواص آنتی­ بیوتیک، ضد ویروس، ضدعفونی­ کننده و ضد قارچ هستند که از میان آن­ها می­توان به برگ بو، ترنج، کافور، هل، بابونه، اسطوخدوس، لیمو ترش و… اشاره کرد. قبل از توليد انبوه انواع صابون­ های شیمیایی در سطح گسترده نیز، صابون­ هاي مايع از ساپونین (یک گلایکوزید گیاهی است که وقتی با آب به هم زده می­شود، کف می­کند)، فوم­ ها و مواد كف­ زاي موجود در ريشه گياهاني مانند عاسول صابوني، بندق و درخت يوكا درست مي­شدند.

در آخر اشاره به این نکته لازم است که استفاده­ ی بی‌رویه از مواد شوینده و پاک‌کننده اگر چه در ظاهر به حفظ سلامت و پاکیزگی کمک می­کند، ولی اگر کمی عمیق‌تر نگاه کنیم خواهیم دید که پساب‌های حاصل از این مواد در چرخه‌های کوتاه یا بلند مجددا وارد سیستم زندگی ما شده و می­تواند خطرات بسیار جدی­ ای به همراه داشته باشد.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *